De plaatjes zijn best mooi geworden. Maar zonder geur, geluid en ruimte zijn het steriele, levenloze herinneringen. Denk het onverstoorbaar druppelen van de gletsjer er maar bij. De kloeke echo van de botsende ijsbergen. Het opgewonden geschreeuw van de jagende sterns. Het gemoedelijk pruttelen en sissen van de hete aarde. Het bulderen van watervallen en geisers. De ongelofelijke stilte in de berm van de Ringweg. Het regelmatig rinkelen van de stenen in de golven op het zwarte strand. En natuurlijk de vrolijke tonen van Sigur Ros. Of boek een vlucht naar Reykjavik. Dat ga ik zeker ook nog eens doen.

De Vesuvius

Door een handige samenloop van omstandigheden heb ik de afgelopen maand aan alle vier tegelijk kunnen schrijven. Dat roept interessante vragen op. Zoals: in hoeverre mag je je eigen metaforen en andere vondsten hergebruiken in verschillende media? Als je het al zou willen natuurlijk, om bijvoorbeeld in vier verschillende uitgaven een paragraaf “Knallende bergen” op te nemen. Gelukkig blijken je hersens dan ook vindingrijk genoeg om subtiele verschillen in taalgebruik en invalshoek aan te brengen voor de verschillende leeftijden en media. Drie min of meer dezelfde passages voor drie van de vier uitgaven:

Zo’n vulkaan is veel steiler dan een schildvulkaan. Dat komt doordat de lava veel taaier is. Het stroomt langzamer en komt dus niet zo ver. Probeer het maar eens uit als je koekjes bakt: hoe natter het deeg, hoe vlakker de koekjes.

Als de stratovulkaan de binnenvetter van de vulkaanfamilie is, is de schildvulkaan de babbelkous. Zijn mond staat altijd open en de lava loopt er als een stroom van woorden uit. Ondertussen zit de stratovulkaan alles maar op te kroppen tot het tot de volgende uitbarsting komt.

Een vulkaanuitbarsting die ontstaat door subductie noemen we explosief vulkanisme. Door de hoge druk worden lava, stenen en as hoog de lucht in gestoten. Deze explosieve vulkanen noemen we stratovulkanen of kegelvulkanen.

Om het af te leren wil ik in de vakantie de Vesuvius op fietsen. Een stratovulkaan, dat zie je zo.

Het is een verhaal geworden op het snijvlak van fictie en non-fictie. Helaas is een beetje leuk tekenen mij niet gegeven. De cover heb ik dus door Aniek (7) laten doen, die natuurlijk ook de eerste proeflezer was. Desondanks hou ik me voor enthousiaste illustratoren aanbevolen. En voor uitgevers trouwens ook.

Het verhaal is hier gratis te downloaden:
De gekko en de havik

En hier alvast een fragment:

Een donkere schaduw valt over hem heen. Vast een wolkje voor de zon. Een wolkje… in de vorm… van een havik!
Razendsnel trippelt Gekko over het hete zand de jungle in. Hij klimt in de eerste boom die hij tegenkomt en duikt onder de hoogste tak.

Gekko is er ondersteboven van. Boven zijn hoofd golft de zee. En onder hem drijven de wolken.
Hé, roept de havik: kom eens onder die tak vandaan. De stoere roofvogel is er rustig bij gaan zitten.
Ja dag, zegt Gekko. Dan eet je me zeker op. En de havik antwoordt: ja, dat ga ik zeker doen. Daar ben ik heel eerlijk in.

Waar hem dat in zit? Nog meer dan voor andere media moet je veel zeggen in weinig woorden. Nog meer dan in een webtekst moet je de lezer bij de vodden pakken zodra zijn blik op de eerste woorden valt en die blik proberen vast te houden terwijl hij alweer verder wandelt. En veel meer dan bij andere media moet je beelden en objecten zelf hun verhaal laten vertellen en alleen uitleggen waar uitleg nodig is.
Maar misschien is het ook wel gewoon ordinaire egotripperij. Het formaat van de fonts waarin je tekst uiteindelijk komt te staan. De wetenschap dat er anders dan bij een boek of site voortdurend blikken over je woorden gaan, tijdens openingsuren tenminste. De vermelding van het Scheepvaartmuseum in je cv en in de nodige salvo’s aan trotse tweets.

De proefopdracht bestond uit ruwe conservatorentekst, in de verte nog geurend naar teer en levertraan. Teksten over navigatie-instrumenten, havens en walvisvaart die ik terug moest brengen tot tachtig woorden per stuk en geschikt moest maken voor respectievelijk kenners, leken en kinderen. Een weekend lang zat ik als een Michelangelo te hakken, beitelen en slijpen om de opgesloten tekst uit de stoffige woorden te bevrijden. Moest ik de scheepskamelen laten vallen of toch de drijvende bokken? Uiteindelijk kwam ik achter het beeldscherm vandaan met een document dat later recht bleek te geven op de hoofdprijs: het schrijven van de teksten bij tien tentoonstellingen in het Scheepvaartmuseum.

Verspreid over de NOT liggen voorbeelden van mijn werk. Professionele en representatieve ambassadeurs staan klaar om je er alles over te vertellen. Volg de blauwe route en je kunt ze niet mislopen:

Klik om te vergroten

1. Kids Moving The World, een lespakket voor groep 5-6 over het World Food Program van de VN.
2. Het kinderblad Roetsj van Zwijsen, waarvoor ik elke maand het omslagartikel over een dier schrijf.
3. Meander en Naut, twee PO-methodes Aardrijkskunde en Natuur & Techniek van Malmberg, waar ik bijna twee jaar dolgelukkig aan heb gewerkt.
4. NaSk en Nu voor straks, twee VO-methodes natuur- en scheikunde van ThiemeMeulenhoff waarvoor ik digibordlessen en cases schrijf.
5. De Informatieboekjes voor 10-12 jarigen van uitgeverij Noordhoff, waarvoor ik de titels Licht en Deltawerken schreef en momenteel werk aan de titel Planeten.
6. De website Maasvlakte II van Bureau voor educatieve communicatie Podium, waarvoor ik de webteksten schreef.
7. Een lege plek bij Blink uitgevers, waar op de volgende NOT vier prachtige boekjes liggen ter ondersteuning van een schoolreisje waarover ik nu verder nog niets kan vertellen.

Geen tijd om te gaan? Kijk dan gewoon op www.raketaal.nl of LinkedIn.
Meer info over de NOT vind je op de meest tegenstrijdige url die je kunt bedenken: www.not-online.nl

*Tot zover dit reclameblok.*

Bijna twee dagen zitten we nu opgesloten op de bovenste verdieping. De verwarming stopte ermee zodra de elektriciteit uitviel. Alleen dankzij de telefoon weten we dat de dijk is doorgebroken. Al hadden we natuurlijk al wel zo’n vermoeden toen die kledder water onze straat kwam binnenzeilen.
Soms komen er helikopters over, maar die concentreren zich eerst op de lagere woningen, waar mensen bibberend en doornat van de daken worden geplukt. Wij houden het nog wel even vol. We hebben op de valreep wat dekbedden en koekjes mee naar boven genomen. We drinken regenwater uit een plantenbak.

Nou ja, niet echt natuurlijk. Het is slechts een hoogst individuele en puur denkbeeldige rampenoefening mijnerzijds. Nu we niet meer veilig op de Nijmeegse stuwwal wonen, kan ik me de dreiging van het water een stuk beter voorstellen. En net als de Nederlandse media grijp ik een beetje spanning in ons verder zo veilige leventje maar al te graag aan en overdrijf ik het gretig om er de laatste restjes oermens in de uithoekjes van mijn lijf wanhopig mee wakker te schudden.

Vandaag nog fietste ik over de dijk en probeerde met mijn blik te meten hoeveel hoger het water links van mij stond dan de grond rechts, waarop ook onze woning staat. Dat is dus wat ze met die badkuip bedoelen, waar het water juichend in zal glijden zodra het zich een weg door de dijken heeft gevreten. Best kans dat het tot de eerste verdieping komt.

Om de tien meter stond ik stil om me te vergapen aan die overweldigende massa water. Om mijn petje respectvol af te nemen voor moedertje Aarde. En om me dan eindelijk, na al die jaren, diep verbonden te voelen met die dekselse waterbouwers waar de geschiedenisboekjes zo van opgeven. Alle vaderlandse helden die al eeuwen lang dijken aanleggen, herstellen, verzwaren en van muskusratten zuiveren. Nu snap ik waarom.

[eerder verschenen op Nijmegen Direct]

Voor Stichting Geldersch Landschap en Geldersche Kasteelen schreef ik de teksten van het nieuwe informatiecentrum in Leur.

Teksten voor lampenkappen, voor tafels en gewoon voor panelen en multimedia. Samen vertellen ze het verhaal van de heerlijkheden van het land van Maas en Waal. Een verhaal van kastelen, heren en ridders. Een verhaal van sporen in het landschap, mooie vergezichten en bijzondere dieren en planten.

Gisteren kwam ze thuis: “Vroeger zaten alle landen aan elkaar vast. Want ze passen heel goed in elkaar.”
“Hoe weet jij dat?”
“Dat heeft de juf verteld.  Weet je welke goed in elkaar past? Die op een dolfijntje lijkt.”
“Op een dolfijntje? Welke is dat dan?” Ik tover een kaart tevoorschijn en ja hoor: Afrika blijkt het ietwat topzware dolfijntje te zijn dat dus vroeger aan Zuid-Amerika vastzat, een continent waar haar toch niet kinderachtige verbeelding kennelijk geen toepasselijk dier van kan maken.

Nog maar kort geleden was haar wereld niet veel groter dan ons huis en de straat. Tijdens een weekendje op een camping in de buurt vroeg ze “Zijn we nu in Amerika?” Nog niet zo lang geleden kon ze woest worden als je niet kon uitleggen in welke stad Amsterdam of Bemmel lag. Leg jij het verschil maar eens uit tussen een land, een stad en een werelddeel. Zeker als sommige landen geen land heten, maar zoiets achterlijks als Frankrijk, Italië of Amerika. En als Gelderland, Disneyland en Legoland dan ineens weer geen landen blijken te zijn. Maar inmiddels houdt ze zich dus bezig met platentektoniek, bouwt ze planetaria in schoenendozen en vraagt ze ‘s avonds of ze de dvd over vulkanen mag zien in plaats van Pippi of de Tweenies.
Gelukkig zit ze de volgende dag weer genoeglijk Koekeloere te kijken, eet ze tevreden een bakje yoghurt en vraagt ze bij een foto van een poes in de Volkskrant: “Hee, zouden ze het poesje hebben teruggevonden?”
“Welk poesje?”
“Dat poesje dat was weggelopen. Die op het briefje stond dat op school hing.”

[Eerder verschenen in JEM 4]